Shockschade

Shockschade is een vergoeding voor geestelijk letsel dat u oploopt doordat u zelf getuige bent van een ernstig ongeval, of vlak daarna wordt geconfronteerd met de gevolgen ervan. Het gaat om een hevige emotionele schok, bijvoorbeeld wanneer uw partner of kind voor uw ogen wordt aangereden of overlijdt. In dit artikel leest u wanneer u recht heeft op shockschade, welke voorwaarden gelden en hoe het zich verhoudt tot affectieschade.

Wat is shockschade?

Shockschade is schade door geestelijk letsel dat het gevolg is van de confrontatie met een schokkende gebeurtenis waarbij een ander ernstig gewond raakt of overlijdt. Het recht op shockschade staat niet in de wet. Het komt voort uit de rechtspraak, met als vertrekpunt het Taxibus-arrest van de Hoge Raad uit februari 2002. Sindsdien hebben rechters de voorwaarden steeds verder uitgewerkt.

Het verschil met affectieschade is belangrijk. Affectieschade vergoedt het verdriet om het verlies of letsel van een dierbare, en staat vast als u tot de kring van naasten behoort. Shockschade vergoedt uw eigen psychische letsel, veroorzaakt door de schok van het ongeval zelf. Dat moet u kunnen aantonen.

Wanneer heeft u recht op shockschade?

Rechters kijken in de praktijk naar de volgende punten:

• Er is een schokkende gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is. Bijvoorbeeld een verkeersongeval, een bedrijfsongeval of een medische calamiteit.
• U bent er zelf mee geconfronteerd. Dat kan doordat u het ongeval zag gebeuren, maar ook doordat u kort daarna rechtstreeks werd geconfronteerd met de ernstige gevolgen, zoals bij het aantreffen van het slachtoffer.
• De confrontatie leidde tot een hevige emotionele schok. Alleen het horen van slecht nieuws is in de regel niet genoeg.
• Er is geestelijk letsel ontstaan. Vaak stelt een psycholoog of psychiater een erkend ziektebeeld vast, zoals een posttraumatische stressstoornis. Een tijdelijke schrikreactie of verdriet alleen is onvoldoende.
• De aansprakelijke partij heeft ook tegenover u onrechtmatig gehandeld. De Hoge Raad heeft in juni 2022 gezichtspunten gegeven om dit te beoordelen.

Omdat elke situatie anders is, is de uitkomst moeilijk vooraf in te schatten. Daarom beoordelen wij uw zaak graag persoonlijk.

Wat kunt u vergoed krijgen?

Shockschade is meer dan smartengeld. U kunt aanspraak maken op:

• smartengeld voor uw psychische letsel,
• de kosten van behandeling, bijvoorbeeld therapie, voor zover uw zorgverzekering deze niet vergoedt,
• gemist inkomen als u door uw klachten niet of minder kunt werken, en
• andere schade, zoals reiskosten of hulp in het huishouden.

Hoe deze schadeposten samen uw vergoeding vormen, leest u in hoe uw letselschadevergoeding wordt berekend. Een overzicht van alle schadeposten vindt u in onze uitleg over schadevergoeding bij letsel, en welke bedragen rechters bij psychisch en lichamelijk letsel hebben toegekend, ziet u bij de voorbeelden van smartengeld. Bij een bedrijfsongeval leest u meer in schadevergoeding bij een bedrijfsongeval.

Shockschade en affectieschade tegelijk?

Ja. De Hoge Raad heeft bevestigd dat een vergoeding voor shockschade en een vergoeding voor affectieschade naast elkaar kunnen bestaan. Is uw partner of kind overleden en was u erbij of kwam u er kort na? Dan kan dat dus leiden tot een vaste vergoeding voor uw verdriet en daarnaast tot een vergoeding voor uw eigen psychische letsel. Lees meer over schade door overlijden.

Wat kunt u zelf doen?

1. Zoek hulp voor uzelf. Meld uw klachten bij uw huisarts. Uw herstel gaat voor.
2. Laat uw klachten vaststellen. Een diagnose door een psycholoog of psychiater is vaak de basis van uw claim.
3. Leg vast wat u heeft meegemaakt. Schrijf op waar u was en wat u zag, zolang dat nog vers is.
4. Stel de aansprakelijke partij aansprakelijk. Dat doet u bij voorkeur samen met een letselschadeadvocaat.
5. Houd rekening met een langer traject. Zaken met psychisch letsel duren vaak lang, omdat eerst duidelijk moet worden hoe uw herstel verloopt. Lees hoe lang een letselschadezaak duurt.

Veelgestelde vragen over shockschade