Smartengeld

Smartengeld is de vergoeding die u kunt krijgen voor het leed dat u heeft ondervonden door letsel dat een ander heeft veroorzaakt. Het is een vergoeding voor pijn, verdriet, en het verlies aan levensvreugde: schade die u niet met een rekening kunt aantonen, maar die wel degelijk recht geeft op compensatie. In dit artikel leest u wat smartengeld precies is, waar u recht op heeft, hoe de hoogte wordt bepaald en wat u kunt verwachten in uw eigen situatie.

Wat is smartengeld?

Smartengeld is de Nederlandse term voor vergoeding van immateriële schade: schade die niet direct in geld is uit te drukken. De wettelijke basis hiervoor staat in artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel geeft u recht op een vergoeding wanneer u:

• lichamelijk letsel heeft opgelopen,
• geestelijk letsel heeft opgelopen, zoals een posttraumatische stressstoornis of depressie als gevolg van een ongeval,
• in uw eer of goede naam bent aangetast, of
• op een andere manier in uw persoon bent aangetast.

Smartengeld staat los van de materiële schade die u lijdt, zoals gemiste inkomsten of medische kosten. U kunt beide vergoedingen naast elkaar ontvangen.

Wanneer heeft u recht op smartengeld?

U heeft recht op smartengeld zodra vaststaat dat een ander partij aansprakelijk is voor uw letsel. Dit kan in veel verschillende situaties spelen, bijvoorbeeld bij:

• een verkeersongeval,
• een bedrijfsongeval,
• een medische fout,
• een beroepsziekte, of
• letsel door een gebrekkig product of een dier.

Ook wanneer u zelf gedeeltelijk schuld heeft aan het ontstaan van uw letsel, kunt u vaak nog een deel van het smartengeld ontvangen. De aansprakelijke partij, of diens verzekeraar, vergoedt het smartengeld in dat geval naar rato.

Hoe wordt de hoogte van het smartengeld bepaald?

Er bestaat geen rekenformule waarmee u zelf exact kunt uitrekenen op hoeveel smartengeld u recht heeft. Rechters en verzekeraars kijken naar eerdere, vergelijkbare rechtszaken en wegen daarbij een aantal factoren mee:

• De aard en ernst van het letsel, bijvoorbeeld een botbreuk tegenover blijvend hersenletsel.
• Uw leeftijd. Bij jongere slachtoffers wordt vaak een hoger bedrag toegekend, omdat zij nog langer met de gevolgen leven.
• De duur en intensiteit van uw herstel, waaronder het aantal operaties en behandelingen.
• Blijvende gevolgen, zoals een blijvend litteken, functiebeperking of een blijvend invaliditeitspercentage.
• De gevolgen voor uw dagelijks leven, zoals het niet meer kunnen uitoefenen van uw werk of hobby’s.
• De mate van verwijtbaarheid van de aansprakelijke partij.

Rechters en letselschadespecialisten gebruiken hierbij als hulpmiddel de richtlijnen van de Letselschaderaad en gepubliceerde rechtspraak, zoals verzameld in de zogeheten Smartengeldgids. Ook wordt vaak gewerkt met bandbreedtes per letselcategorie, die als uitgangspunt dienen en vervolgens worden aangepast aan uw persoonlijke situatie.

De Rotterdamse Schaal: het hulpmiddel achter de bedragen

Om te voorkomen dat vergelijkbaar letsel in de ene zaak tot een heel ander bedrag leidt dan in de andere, gebruiken letselschadeprofessionals in Nederland een hulpmiddel dat bekendstaat als de Rotterdamse Schaal. Dit is een indelingssysteem waarmee de ernst van bepaald letsel wordt gekoppeld aan een bandbreedte van smartengeldbedragen, gebaseerd op eerder gepubliceerde rechterlijke uitspraken over vergelijkbare letsels. De schaal wordt periodiek geactualiseerd, zodat rekening wordt gehouden met nieuwe uitspraken en met de ontwikkeling van de geldontwaarding.

Voor u betekent dit dat een letselschadeadvocaat aan de hand van de Rotterdamse Schaal een onderbouwde inschatting kan maken van de bandbreedte waarbinnen het smartengeld voor uw letsel redelijkerwijs zal liggen, nog voordat een rechter of de verzekeraar zich hierover heeft uitgesproken. De schaal is geen wet en biedt geen garantie op een bepaald bedrag, maar functioneert wel als een belangrijk referentiekader in onderhandelingen met de aansprakelijke verzekeraar en, waar nodig, in een gerechtelijke procedure. Wij raadplegen dit soort naslagwerken standaard bij de onderbouwing van uw schadeclaim.

Verhogende en verlagende factoren

Binnen de bandbreedte die voor een bepaald type letsel gebruikelijk is, spelen de concrete omstandigheden van uw situatie een grote rol bij het uiteindelijke bedrag. Een aantal factoren werkt doorgaans verhogend op het smartengeld:

• U bent door het letsel uw baan kwijtgeraakt of kunt uw beroep niet meer op dezelfde manier uitoefenen.
• U kunt door het letsel niet meer sporten, uw hobby’s beoefenen of op dezelfde manier deelnemen aan het gezins- of sociale leven.
• U heeft meerdere operaties of langdurige, ingrijpende behandelingen moeten ondergaan.
• Er zijn blijvende, zichtbare littekens of andere blijvende ontsierende gevolgen ontstaan.
• Er is sprake van blijvende invaliditeit of een blijvend verhoogd risico op complicaties in de toekomst.

Andersom zijn er ook omstandigheden die juist een matigende invloed hebben op het smartengeld. Denk aan een relatief korte hersteltijd, een beperkte impact op uw dagelijks functioneren, of de situatie dat u vóór het ongeval al met vergelijkbare klachten kampte, waardoor niet alle gevolgen aan het ongeval kunnen worden toegerekend. Ook de mate waarin u zelf in staat bent gebleken om, eventueel met aanpassingen, uw leven weer op te pakken, wordt door verzekeraars en rechters meegewogen. Om deze reden is het van belang dat uw persoonlijke situatie zo volledig en concreet mogelijk in kaart wordt gebracht, bijvoorbeeld met medische informatie en een heldere beschrijving van de gevolgen in uw dagelijks leven.

Voorbeelden van smartengeldbedragen

Om een indruk te geven van de bedragen die in de praktijk worden toegekend, een aantal voorbeelden uit gepubliceerde rechtspraak. Let op: elk letsel en elke situatie is anders, dus deze bedragen zijn geen garantie voor uw eigen zaak.

Wilt u weten wat een realistische inschatting is voor uw eigen situatie? Wij kijken kosteloos met u mee en geven u een eerlijke, onderbouwde indicatie op basis van vergelijkbare zaken.

Smartengeld bij psychisch letsel

Ook wanneer u geen zichtbaar lichamelijk letsel heeft, maar wel psychische klachten heeft overgehouden aan een ongeval of een andere gebeurtenis, kunt u recht hebben op smartengeld. Denk aan een posttraumatische stressstoornis na een ernstig ongeval, of een depressie als gevolg van een beroepsziekte. Voorwaarde is wel dat de psychische klachten objectief kunnen worden vastgesteld, meestal door een psychiater of psycholoog.

Smartengeld voor naasten: affectieschade en shockschade

Smartengeld is in de eerste plaats bedoeld voor het slachtoffer zelf. Toch bestaan er ook vergoedingen voor naasten en nabestaanden. Is een dierbare van u overleden of ernstig en blijvend gewond geraakt door de schuld van een ander? Dan kunt u als naaste recht hebben op affectieschade, een vast bedrag als erkenning van uw verdriet. Heeft u het ongeval zelf gezien of was u er vlak na aanwezig, en heeft u daardoor zelf ernstig geestelijk letsel opgelopen? Dan kan daarnaast ook shockschade worden toegekend.

Smartengeld bij aantasting van uw eer, goede naam of privacy

Smartengeld is niet uitsluitend voorbehouden aan lichamelijk of psychisch letsel. Ook wanneer uw eer of goede naam is aangetast, of wanneer uw privacy op ernstige wijze is geschonden, kan de wet ruimte bieden voor een vergoeding van immateriële schade. Denk bijvoorbeeld aan de situatie waarin iemand zonder uw toestemming vertrouwelijke of compromitterende informatie over u verspreidt, of waarin u publiekelijk en ten onrechte in een kwaad daglicht wordt gesteld, met aantoonbare gevolgen voor uw persoonlijke leven of reputatie.

Voor deze categorie geldt, net als bij lichamelijk en psychisch letsel, dat u de gestelde schade voldoende concreet moet kunnen onderbouwen: het moet gaan om een reële aantasting die verder gaat dan alleen onprettige gevoelens. Omdat dit type zaken vaak juridisch en feitelijk complex is, is het verstandig om in een vroeg stadium juridisch advies in te winnen over de haalbaarheid en de te volgen strategie. Wij adviseren u graag of uw situatie zich leent voor een vordering tot smartengeld op deze grond.

Smartengeld via de strafrechter of via een civiele procedure

Wanneer uw letsel het gevolg is van een strafbaar feit, bijvoorbeeld mishandeling of een verkeersmisdrijf, kunt u zich als slachtoffer voegen in de strafzaak tegen de dader. De strafrechter kan dan, naast het opleggen van een straf, ook een schadevergoeding toekennen, waaronder smartengeld. Dit heet voeging als benadeelde partij. Het voordeel hiervan is dat u geen aparte civiele procedure hoeft te starten. Een belangrijk nadeel is dat de strafrechter alleen vorderingen toewijst die niet te ingewikkeld zijn om te beoordelen binnen het strafproces; bij twijfel of bij een te complexe schadeberekening kan de rechter u met (een deel van) uw vordering doorverwijzen naar de civiele rechter. In de praktijk wordt in een strafzaak toegekend smartengeld daardoor niet altijd volledig, en kan het lager uitvallen dan wat in een uitgebreide civiele schadeafwikkeling haalbaar was geweest.

In de meeste letselschadezaken loopt de afwikkeling van het smartengeld dan ook via het civiele traject: rechtstreeks met de aansprakelijkheidsverzekeraar van de veroorzaker, en indien nodig via de civiele rechter. Dit traject biedt doorgaans meer ruimte om alle schadeposten, waaronder het smartengeld, volledig en op basis van uw individuele situatie te laten beoordelen. Bent u eerder al gedeeltelijk schadeloos gesteld in een strafzaak, dan wordt dat bedrag verrekend met wat u vervolgens in de civiele afwikkeling ontvangt; u krijgt dus nooit dubbel betaald voor dezelfde schade. Onze advocaten begeleiden u graag bij de keuze welke route, of combinatie van routes, in uw situatie het meest geschikt is.

Hoe vraagt u smartengeld aan?

1. Laat uw letsel medisch vaststellen. Uw medisch dossier vormt de basis voor uw claim.
2. Zorg dat de aansprakelijkheid vaststaat. Zonder erkende aansprakelijkheid van een andere partij, heeft u geen recht op smartengeld.
3. Wacht bij voorkeur tot de medische eindsituatie. Pas wanneer duidelijk is wat de blijvende gevolgen van uw letsel zijn, kan het definitieve smartengeld goed worden bepaald. Is dit nog niet bekend, dan is vaak wel een voorschot mogelijk.
4. Laat u bijstaan door een letselschadeadvocaat. Wij onderbouwen uw claim met vergelijkbare rechtspraak en onderhandelen namens u met de verzekeraar, zodat u een reële bedrag ontvangt in plaats van het eerste, vaak te lage, voorstel.

Veelgestelde vragen over smartengeld