Affectieschade

Affectieschade is een vergoeding voor het verdriet van naasten. Het is een vorm van smartengeld voor partners, kinderen en ouders van iemand die door de schuld van een ander is overleden, bijvoorbeeld bij een dodelijk ongeval, of ernstig en blijvend gewond is geraakt. De vergoeding bestaat uit een vast bedrag dat de wet voorschrijft. In dit artikel leest u wie er recht op heeft, hoeveel het is, wat er verandert voor broers en zussen en hoe u de vergoeding vordert.

Wat is affectieschade?

Affectieschade is immateriële schade: leed dat u niet met een rekening kunt aantonen. Sinds 1 januari 2019 hebben naasten in de artikelen 6:107 en 6:108 van het Burgerlijk Wetboek een eigen recht op een vergoeding wanneer iemand om wie zij geven door de schuld van een ander overlijdt of ernstig en blijvend letsel oploopt. De vergoeding neemt het verdriet niet weg, maar erkent het wel.

Affectieschade staat los van de schade die het slachtoffer zelf lijdt, en los van de kosten en het gemiste inkomen die nabestaanden kunnen claimen. Lees meer over alle vergoedingen in schade door overlijden. Een overzicht van alle schadeposten bij letsel vindt u in onze uitleg over schadevergoeding bij letsel. Over het smartengeld voor het slachtoffer zelf leest u meer op de pagina over smartengeld.

Wie heeft recht op affectieschade?

De wet werkt met een vaste kring van naasten. Zij hoeven hun verdriet niet te bewijzen; de relatie met het slachtoffer is voldoende. Het gaat om:

• de partner van het slachtoffer: de echtgenoot, de geregistreerd partner of degene met wie het slachtoffer duurzaam een gemeenschappelijk huishouden voerde,
• de kinderen van het slachtoffer,
• de ouders van het slachtoffer, en
• personen met een vergelijkbare band, zoals stiefouders en stiefkinderen.

Anderen, zoals broers en zussen, vallen niet in deze vaste kring. Zij kunnen via de zogeheten hardheidsclausule toch een vergoeding krijgen, maar moeten dan aantonen dat zij een bijzonder nauwe persoonlijke band met het slachtoffer hadden. Meer hierover leest u hieronder.

Let op: de regeling geldt alleen voor ongevallen die op of na 1 januari 2019 hebben plaatsgevonden.

Wanneer is er recht op affectieschade?

Er moet aan twee voorwaarden zijn voldaan. Ten eerste is het slachtoffer overleden of heeft het ernstig en blijvend letsel opgelopen. Ten tweede is een ander daarvoor aansprakelijk. Dat kan bij een verkeersongeval, een bedrijfsongeval, een medische fout of een geweldsmisdrijf. Dat het slachtoffer zelf gedeeltelijk schuld had, kan van invloed zijn op de uitkomst; wij beoordelen dat voor u. Bij een bedrijfsongeval leest u meer over de overige vergoedingen in schadevergoeding bij een bedrijfsongeval.

Wat is ernstig en blijvend letsel?

Bij overlijden is de situatie duidelijk. Bij letsel is er vaker discussie. Als richtlijn wordt vaak uitgegaan van het verlies van ongeveer 70 procent van de lichamelijke of geestelijke functies van het slachtoffer. Ook bij een lager percentage kan sprake zijn van ernstig letsel, wanneer de impact op het leven van het slachtoffer en zijn naasten zeer groot is. Denk aan ernstig hersenletsel, een dwarslaesie of ernstige verminking. Bij psychisch letsel wordt de beoordeling doorgaans door een deskundige gedaan.

Hoe hoog is de vergoeding voor affectieschade?

De bedragen liggen vast in het Besluit vergoeding affectieschade en lopen uiteen van € 12.500 tot € 20.000. Wat u krijgt, hangt af van uw relatie met het slachtoffer, van de vraag of het slachtoffer is overleden of ernstig gewond is geraakt, en van de aard van de gebeurtenis. Er is geen onderhandeling over de hoogte: de bedragen staan vast. Voor een partner gelden bijvoorbeeld deze bedragen:

Voor ouders en kinderen gelden vergelijkbare bedragen, die lager uitvallen in bepaalde situaties. Een meerderjarig kind dat niet meer thuis woont, ontvangt bij ernstig en blijvend letsel van een ouder bijvoorbeeld € 12.500. Elke naaste heeft een eigen recht: bij het overlijden van een gezinslid kunnen partner en kinderen dus elk een bedrag ontvangen.

Werkt u aan het totaaloverzicht van uw claim? Lees ook hoe de overige onderdelen van uw letselschadevergoeding worden berekend.

Voorbeeld uit de praktijk: dodelijk hijsongeval

Bij een dodelijk ongeval met een hijskraan op een dak overleed een man aan zijn verwondingen. De machinist had tientallen windwaarschuwingen genegeerd. Hij werd veroordeeld wegens dood door schuld. Zijn echtgenote en vier kinderen voegden zich in de strafzaak als benadeelde partij en vorderden affectieschade. De rechtbank wees alle vorderingen toe: ieder van de vijf nabestaanden ontving € 20.000, samen € 100.000, plus wettelijke rente. Lees het hele verhaal in ons bericht over het dodelijke hijsongeval en de toegekende affectieschade.

Broers en zussen en hogere bedragen: wat gaat er veranderen?

Het kabinet wil dat ook broers en zussen en vergelijkbare personen, zoals stiefbroers en pleegbroers, een eigen recht op affectieschade krijgen. Daarnaast worden de bedragen volgens de plannen met ongeveer 12,5 procent verhoogd, zodat ze uitkomen tussen € 14.000 en € 22.500. Op het moment van schrijven, oktober 2026, is dit wetsvoorstel nog niet in werking getreden. Tot die tijd gelden de bedragen hierboven, en kunnen broers en zussen alleen via de hardheidsclausule een vergoeding vragen.

Heeft u een broer of zus verloren? Wacht dan niet op de nieuwe wet. Neem contact met ons op, dan beoordelen wij of uw band met het slachtoffer nu al aanspraak geeft op een vergoeding.

Affectieschade en shockschade: wat is het verschil?

Affectieschade vergoedt het verdriet om het verlies of het letsel van een dierbare. Heeft u het ongeval zelf meegemaakt, of werd u er vlak daarna mee geconfronteerd, en heeft u daardoor zelf geestelijk letsel opgelopen? Dan kan daarnaast shockschade worden toegekend. Beide vergoedingen kunnen naast elkaar bestaan.

Hoe vordert u affectieschade?

1. Laat vaststellen wie aansprakelijk is. Zonder aansprakelijke partij is er geen recht op affectieschade.
2. Stel de aansprakelijke partij of diens verzekeraar aansprakelijk. Doe dit schriftelijk en vermeld uw relatie met het slachtoffer.
3. Overweeg voeging in de strafzaak. Is er een strafzaak tegen de veroorzaker? Dan kunt u zich als benadeelde partij voegen en daar de vergoeding vorderen, zoals in het voorbeeld hierboven.
4. Bewaar bewijs van uw relatie. Denk aan een uittreksel uit de basisregistratie of stukken waaruit uw duurzame samenwoning blijkt.
5. Laat u bijstaan door een letselschadeadvocaat. Wij vorderen de vergoeding namens u, zodat u zich op uw gezin kunt richten. Benieuwd hoe lang zo’n traject duurt? Lees hoe lang een letselschadezaak duurt.

Let op de verjaring: een vordering verjaart in beginsel vijf jaar nadat u bekend bent geworden met de schade en de aansprakelijke partij. Wacht daarom niet te lang met het inschakelen van hulp.

Veelgestelde vragen over affectieschade